Badania przesiewowe w przypadku nieprawidłowego wyniku badania cytologicznego

W Europie i na świecie pojawiły się nowe trendy zmian w programach badań przesiewowych w kierunku wykrywania raka szyjki macicy. Zgodnie z nimi oraz w oparciu o zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników stworzono nowe algorytmy badań diagnostycznych. Kamieniem milowym stało się wprowadzenie badań molekularnych wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (HR HPV) i ocena uzupełniającego badania cytologicznego na podłożu płynnym (LBC, reflex liquid based cytology). Algorytmy badań przesiewowych oraz postępowania w przypadków wyników nieprawidłowych stały się jednolitą i ustandaryzowaną ścieżką postępowania. W przypadku wyników dodatnich monitorowania, pacjentki kierowane są do etapu eksperckiego diagnostyki i leczenia zmian śródnabłonkowych oraz do dalszego nadzoru po leczeniu. Zalecone ścieżki postępowania są zgodne z programem Amerykańskiego Towarzystwa Kolposkopii i Patologii Szyjki Macicy. O wyborze poszczególnych procedur lub ich odpowiednim skojarzeniu decyduje lekarz kolposkopista w oparciu o aktualną sytuację i praktykę kliniczną.

Przedstawione algorytmy dotyczą ogólnej populacji kobiet z wyłączeniem osób z zaburzeniami odporności wrodzonymi lub powstałymi w trakcie innego leczenia.

Kobiety ciężarne poddawane są badaniom przesiewowym tak jak niebędące w ciąży (ciąża nie jest czynnikiem ryzyka zmian śródnabłonkowych ani ich progresji)

Algorytm dla kobiet w wieku 25-64 lat przedstawia się następująco:

TEST HPV HR – UJEMNY:

zaleca się kontrolny test HPV HR za 5 lat

TEST HPV HR – DODATNI:

1.  Obecne genotypy wirusa 16 lub 18 – wykonuje się cytologię LBC
   + rozpoczyna się etap ekspercki diagnostyki pogłębionej i leczenia
2. Obecne genotypy wirusa inne niż 16 i 18 – wykonuje się cytologię LBC i w przypadku:
   NILM (brak zmian): HPV HR za rok.
   ASC-US, LSIL, ASC-H, HSIL, SCC: etap ekspercki (kolposkopia / biopsja kanału szyjki / biopsja tarczy szyjki / LEEP/LLETZ / wyłyżeczkowanie jamy macicy / aspiracyjne wyłyżeczkowanie jamy macicy).
   AGC, AIS: etap ekspercki (kolposkopia / biopsja kanału szyjki / wyłyżeczkowanie jamy macicy / aspiracyjne wyłyżeczkowanie jamy macicy, biopsja endometrium u kobiet >35 roku życia lub < 35 roku życia u kobiet z grupy ryzyka raka endometrium (nieprawidłowe krwawienia, otyłość, przewlekły brak owulacji).
3. W przypadku klinicznego podejrzenia raka szyjki macicy, również poza skriningową grupą wiekową lub w przypadku podejrzenia wznowy w miejscu operowanym onkologicznie – kieruje się pacjentki do etapu eksperckiego.

Postępowanie eksperckie prowadzi do uzyskania wyniku badania histopatologicznego.

Pacjentki są kwalifikowane do trzech grup dalszej diagnostyki:

• CIN 1 z cechami lub bez neopazji szyjki macicy
• CIN 2 , CIN 3
• AIS

W szczególności dalsze postepowania diagnostyczne, lecznicze są wielowariantowe oraz indywidualizowane w zależności od przebiegu choroby i szybkości ustępowania zmian szyjki macicy.

W dalszym etapie leczenia stosowane są: krioterapia, laseroterapia, termoablacja, procedura resekcji strefy przekształceń pętlą LEEP/LLETZ, konizacja chirurgiczna szyjki macicy.

W etapie kontroli po leczeniu stosowane są: test HPV HR i kolposkopia.

W przypadku niediagnostycznego wyniku badania HPV HR lub LBC zaleca się wykonanie powtórnego badania za 2-4 miesiące.